Charterbank

community van het Regionaal Archief Tilburg

Diplomatenpost legt proces van informatieverwerking bloot

Een van de meest interessante presentaties van dit congres vond ik die van Megan Williams. Zij vertelde over het ontstaan van de diplomatie rond 1500. Ze hing haar verhaal op aan een brief van Andrea de Burgo. Deze brief is niet perse inhoudelijk heel interessant, maar zegt wel veel over de manier waarophet diplomatieke verkeer zich ontwikkelde.

Andrea de Burgo zat in Rome om daar koning Ferdinand I te vertegenwoordigen. Die zocht steun bij de paus voor zijn strijd tegen de Turken. In diezelfde periode was het Habsburgse hof bezig met een administratieve  reorganisatie.

Kanselarijen ontwikkelden zich in die periode meer en meer tot kennisinstituten die op basis van de rapporten van hun diplomaten informatie lazen, bewerkten, indiceerde en reduceerde tot hapklare brokken voor hun leiders.

De toename van het aantal papiermolens in de 15de en 16de eeuw bevestigt de groei van papiergebruik. Door het goedkopere papier konden de diplomaten steeds frequenter rapporteren aan hun broodheren. Ze rapporteerden soms iedere 4 à 5 dagen. Perkament was daarvoor te kostbaar. Er zat ook nog verschil in de kwaliteit van het papier. Studie van de watermerken in het papier kan uitsluitsel geven over het papierverbruik. Als een diplomaat een serie rapporten schreef op papier met hetzelfde watermerk dan toont dat aan dat hij papier in grotere volumes of zelfs bulk kocht en geen kleine beetjes voor elke gelegenheid. Dat soort van kenmerken kunnen helpen om ontwikkeling van papier gebruik maar ook de frequentie van rapporteren te illustreren of ondersteunen.

Wat Megan Williams door haar onderzoek ontdekte is de wijze waarop deze rapporten werden gebruikt in de kanselarij. De briefwisseling tussen diplomaat en (de kanselarij van de) landsheer laat het proces van informatieverwerking heel beeldend teruglezen. Zeker als je alle stadia van de correspondentie terug kunt vinden en de reconstructie van de samenstelling van de verschillende brieven terugvindt.

De rapporten die Andrea de Burgo stuurde werden in de Habsburgse kanselarij gelezen en voorzien van aantekeningen of trefwoorden (tags) in de marge. Die trefwoorden maakten het terugzoeken van onderwerpen in een stuk eenvoudiger. De tags in de marge kwamen ook terug in een soort agenda voor het overleg met bv. de landsheer of degene die voor de diplomatieke informatie betaalde voor de geleverde informatie.

Het gebruik van de marges legt het proces van informatieverwerking bloot en het proces van beantwoorden. Een brede marge gaf ruimte om alvast reacties te noteren, wat meer dan alleen een trefwoord. Die conceptreacties kwamen dan terecht in een uitgebreider concept antwoord met opnieuw brede marges. Die marges boden ruimte voor nieuwe opmerkingen en aanvullingen, soms meerdere per onderwerp.

Wat het onderzoek ook blootlegde was het gebruik van papier. De genoemde concepten schreef men op papier met een lage kwaliteit, goedkoper. Was er uiteindelijk consensus over de tekst van de reactie, dan werd het overgeschreven op papier van hoge kwaliteit, met ondertekeningen e.d. Dat antwoord ging dan weer onderweg naar de diplomatenpost waar het voor bestemd was.

Helemaal in lijn met het thema van dit congres vertelde Megan over de brieven als voorwerpen, objecten. Zij legde uit hoe je een heleboel informatie boven tafel krijgt door de vorm en het object te bestuderen en met aandacht naar te bekijken. Dan zie je dingen die onzichtbaar blijven als je alleen maar naar de inhoud van de tekst kijkt.

Leerzaam.

Gerelateerde weblogs over dit onderwerp:

http://earlymodernpost.wordpress.com/2013/09/23/archives-practices-...

http://mediterranediplomaten.weebly.com/index.html

Weergaven: 73

Tags: annoteren, handschriften, informatieverwerking, middeleeuwen, paleografie, proces

Opmerking

Je moet lid zijn van Charterbank om reacties te kunnen toevoegen!

Wordt lid van Charterbank

Forum

Wat Staat Daar? 2 antwoorden 

Begonnen door Miep Meijers. Laatste reactie van Miep Meijers 16 Nov 2015.

Roeijen? 2 antwoorden 

Begonnen door Etienne du Celliée Muller. Laatste reactie van Etienne du Celliée Muller 2 Jun 2014.

Onbekende afkorting 2 antwoorden 

Begonnen door Pieter van de Sanden. Laatste reactie van Pieter van de Sanden 28 Apr 2014.

Over charters uit del.icio.us

© 2017   Gemaakt door Regionaal Archief Tilburg.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden