Charterbank

community van het Regionaal Archief Tilburg

Een van de twee publiekslezingen op 5 februari bij het congres Medieval documents as artefacts werd gegeven door Truus Roks, docent paleografie en archivaris bij het Regionaal Historisch Centrum Limburg

het onderwerp was Welke dag was het toen? Het antwoord op deze vraag is bij de bestudering van middeleeuwse documenten en charters niet altijd gemakkelijk te geven. Het is verstandig om bij het raadplegen van charters te bedenken dat men in de middeleeuwen een andere jaarstijl volgde. Tegenwoordig hanteren wij Nieuwjaarsstijl; het nieuwe jaar begint op 1 januari. In de middeleeuwen werden er verschillende jaarstijlen gebruikt, zoals Kerststijl, waarbij het nieuwe jaar begint op 25 december, of Boodschapstijl, het jaar begint op 25 maart, de dag van Maria Boodschap (Annunciatie). In Brabant werd tot ca. 1575 – invoering van Nieuwjaarsstijl- de Paasstijl gehanteerd. Hierbij begint het nieuwe jaar op Goede vrijdag of op paaszondag. Pasen heeft echter een variabele datum, variërend van 22 maart tot 25 april. In bepaalde jaren kan een kalenderdag dan ook tweemaal voorkomen en soms ook helemaal niet. Ter verduidelijking werd de datum rond de tijd van Pasen aangegeven met 'na Pasen' of 'voor Pasen'. Een akte gedateerd op 23 januari ‘int jaer ons Heeren duijsent vijfhondert vier ende dertich' is omgerekend naar Nieuwjaarsstijl 23 januari 1535. Ook de dag zelf werd vaak aangegeven in heiligendagen, de middeleeuwse wereld draaide namelijk om het kerkelijk jaar waarin iedereen wist welke dag er bedoeld werd met 'sinte Jans dag decollatio' (onthoofding van Johannes de Doper, 29 augustus). Een ander voorbeeld is een akte uit 1516, gezegeld en getekend op 'Sint Jans avont baptist in den zomer’. Dat is dus de avond voor de feestdag van de geboorte van Johannes de Doper, dus 23 juni. Sinterklaasavond (5 december) is dan ook de avond voor het feest van Sint Nicolaas, dat op 6 december valt.
De meeste heiligen (martelaren) hebben een feestdag, en wel hun sterfdag, dies natalis, de geboortedag tot het eeuwig leven. Er zijn ook andere dagen waarop er feest gevierd kon worden:
inventio: de ontdekking van de relieken van een heilige of van het Heilige Kruis (3 mei)
elevatio: verheffing van de relieken van een heilige uit het graf naar een kerk of reliekschrijn
translatio: plechtige overbrenging van de overblijfselen / relieken van een heilige
Roks vertelde ook het een en ander over de zonnekalender, de Juliaanse en de Gregoriaanse kalender.

de afbeelding is een detail van een bijbel van de abdij van Averbode (ca. 1230), collectie RHCL

Weergaven: 176

Tags: Artefacts, Documents, Medieval, RHCL, Roks, Truus, as, charter, datering, kalender

Reactie van Luud de Brouwer op 19 Februari 2014 op 8.44

Mooie aftrap Astrid. Er volgen nog meer blogs, maar dit is alvast heel mooi!

Opmerking

Je moet lid zijn van Charterbank om reacties te kunnen toevoegen!

Wordt lid van Charterbank

Forum

Wat Staat Daar? 2 antwoorden 

Begonnen door Miep Meijers. Laatste reactie van Miep Meijers 16 Nov 2015.

'Tenetur stuferum de tutela' (Oisterwijk, 1488)

Begonnen door Mark Vermeer 9 Apr 2015.

Roeijen? 2 antwoorden 

Begonnen door Etienne du Celliée Muller. Laatste reactie van Etienne du Celliée Muller 2 Jun 2014.

Over charters uit del.icio.us

© 2017   Gemaakt door Regionaal Archief Tilburg.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden